မဖ်က္ဆီးသင့္ေသာ ဒီေရေတာ (၁)

မဖ်က္ဆီးသင့္ေသာ ဒီေရေတာ (၁)

======================
သိပၸံစာေရးဆရာကုိကုိေအာင္

▼▼ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား▼▼
► ကမၻာအရပ္ရပ္ရွိ ပင္လယ္ကမ္း႐ုိးတန္းေဒသမ်ား တြင္ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားကုိ ေနရာအႏွံ႔ ေတြ႕ရွိ ႏုိင္သည္။ အထူးသျဖင့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈေနာက္က်ေသာ ေဒသမ်ားရွိ ပင္လယ္ကမ္း႐ုိးတန္းေဒသမ်ား၌ ရွည္လ်ားက်ယ္ျပန္႔လွေသာ ဒီေရေရာက္ေတာ မ်ားကုိ ေတြ႕ျမင္ႏုိင္သည္။

▼▼ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား ေလ်ာ့နည္းလာျခင္း▼▼
► ကမ္း႐ုိးတန္းေဒသမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳးလာသည့္အခါ ေရနက္ဆိပ္ကမ္းမ်ား တည္ေဆာက္ျခင္း၊ ဒီေရလႈိင္းကုိသုံး၍ လွ်ပ္စစ္ဓာတ္အားထုတ္လုပ္ျခင္း၊ ပင္လယ္ကမ္းေျခ အပန္းေျဖစခန္းမ်ား တည္ေဆာက္ျခင္း၊ အဆင့္ျမင့္ေရထြက္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္ျခင္း၊ ပင္လယ္ကမ္းေျခအားကစားရြာမ်ား တည္ေဆာက္ျခင္း၊ သေဘၤာဆိပ္မ်ား တည္ေဆာက္ျခင္းစသည့္ ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ားကို လုပ္ေဆာင္လာၾကသည့္အတြက္ ဒီေရေရာက္ ေတာမ်ားကုိ ခုတ္ထြင္ရွင္းလင္းေလ့ရွိၾကသည္။ ထုိ႔ေၾကာင့္ပင္လွ်င္ ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအရွိန္အဟုန္ေကာင္းေသာ ပင္လယ္ကမ္းေျခမ်ား၌ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားကုိ ေတြ႕ျမင္ရမႈ ေလ်ာ့နည္းသြားျခင္းျဖစ္ေပသည္။

▼▼ဒီေရေတာသစ္ပင္မ်ား၏ သဘာဝ▼▼
► ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား၌ ေပါက္ေရာက္ေနၾက သည့္ အပင္မ်ား၏ ထူးျခားေသာ အျမစ္ဖဲြ႕စည္းပုံ သည္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိျဖင့္ ေျမလွန္ဖ်က္ဆီးျခင္းမ်ဳိးမွတစ္ပါး အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာသည့္ သဘာဝေဘးအႏၲရာယ္ေၾကာင့္ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား လြယ္လင့္တကူ ပ်က္စီး ျပဳန္းတီးသြားျခင္းမရွိေအာင္ ကာကြယ္ေပးထား လ်က္ရွိသည္။
► ပင္လယ္ကမ္းစပ္ရွိ ႏုန္းေျမမ်ားထဲ၌ ၿမဲၿမံစြာ ထုိးစုိက္တည္ရွိေန႐ုံမွ်မက ဒီေရတက္လာသည့္ အခါ၌လည္း ေလကုိစုပ္ယူႏုိင္ရန္အတြက္ ရႊံ႕ႏြံ မ်က္ႏွာျပင္ေပၚသုိ႔ သိသာစြာ ထုိးထုိးေထာင္ေထာင္ ထြက္ေပၚေနေသာ အျမစ္မ်ားေၾကာင့္ ဒီေရေရာက္ ေတာမ်ားသည္ ကမၻာေပၚ၌ ေပါက္ေရာက္ ရွင္သန္လ်က္ရွိေသာ သစ္ပင္မ်ဳိးစိတ္မ်ားအနက္ အလြန္ထူးျခားသည့္ အပင္မ်ားျဖစ္သည္ဟု ဆုိရေပမည္။
► ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားေပါက္ေရာက္ရာ ေနရာ ေဒသ အေနအထားအရ သာမန္အခ်ိန္မ်ားတြင္ ပင္လယ္ထဲ သုိ႔စီးဝင္ေသာ ျမစ္ေခ်ာင္းမ်ား၏ ျမစ္ေရ ေခ်ာင္းေရမ်ား ျဖတ္သန္းစီးဆင္းမႈကုိ ခံေနရသလုိ ဒီေရတက္ခ်ိန္၌လည္း ပင္လယ္ေရ ၏ ဖုံးလႊမ္းမႈကုိ မၾကာခဏဆုိသလုိ ခံၾကရသည္။ ရႊံ႕ႏြံမ်ားအတြင္း၌ ရွင္သန္ေပါက္ေရာက္ေနၾကေသာ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားသည္ ေရခ်ဳိႏွင့္ ေရငန္ ႏွစ္မ်ဳိးစလုံး၏ ဖုံးလႊမ္းမႈဒဏ္ကုိခံႏုိင္ေသာ အရည္အေသြးႏွင့္ ျပည့္စုံ႐ုံမွ်မက ေရ၏ ခ်ဥ္ဖန္ႏႈန္းေျပာင္းလဲမႈဒဏ္ကုိပါ ခံႏုိင္ေသာ အစြမ္းသတၱိႏွင့္လည္း ျပည့္စုံၾကသည္။

▼▼သဘာဝ၏ လက္ေဆာင္မြန္မ်ား▼▼
► ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားကုိ သာမန္အျမင္ျဖင့္ ၾကည့္လွ်င္ ပင္လယ္ကမ္းစပ္မ်ား၌ အေလ့က် ေပါက္ေရာက္ေနၾကေသာ တန္ဖုိးမဲ့ သစ္ပင္မ်ား ဟုသာ ထင္ရေသာ္လည္း တကယ့္လက္ေတြ႕၌မူ လူႏွင့္ သတၱဝါတုိ႔၏ အက်ဳိးစီးပြားကုိ ဘက္စုံ ေထာင့္စုံမွ ထိထိေရာက္ေရာက္ ကာကြယ္ေပးေန ၾကေသာ သဘာဝ၏လက္ေဆာင္မြန္မ်ားသာ ျဖစ္သည္ကုိ ေတြ႕ရွိၾကရမည္ျဖစ္သည္။

▼▼သဘာဝေဘးမွ ကာကြယ္ေပး▼▼
► ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားသည္ ဒီေရလႈိင္းမ်ား၏ ႐ုိက္ခတ္မႈဒဏ္ကုိ ေကာင္းစြာ ခံႏုိင္ရည္ရွိသည့္ အတြက္ ကမ္းၿပိဳျခင္းမွ ကာကြယ္ေပးထားလ်က္ ရွိသည္။ ထူးျခားသည့္ အျမစ္ဖဲြ႕စည္းပုံမ်ားႏွင့္ အုပ္စုဖဲြ႕ ေပါက္ေရာက္ေနမႈတုိ႔ေၾကာင့္လည္း ေျမ တုိက္စားမႈကုိ တားဆီးကာကြယ္ေပးထားလ်က္ ရွိသည္။ ေရတက္ခ်ိန္ႏွင့္ ေရျပန္က်ခ်ိန္မ်ား၌ ပင္လယ္ကမ္းနဖူးကုိ ဒီေရ၏ ဖ်က္ဆီးမႈမွလည္း ေကာင္းစြာ ကာကြယ္ေပးထားသလုိ မုန္တုိင္း ႏွင့္ ေလျပင္းမ်ား တုိက္ခတ္သည့္ဒဏ္မွလည္း အကာအကြယ္ျပဳထားေပး လ်က္ ရွိသည္။
► ယုတ္စြအဆုံး အဖ်က္စြမ္းအား လြန္စြာ ႀကီးမားလွေသာ ဆူနာမီလႈိင္းတံပုိးႀကီးမ်ား ကမ္းေျခသို႔ဝင္ ေရာက္ခ်ိန္၌ပင္ လႈိင္း၏အရွိန္ကုိ မ်ားစြာေလ်ာ့က်ေစျခင္းျဖင့္ လူႏွင့္သတၱဝါတုိ႔၏ အသက္အုိးအိမ္ကုိ တတ္ႏုိင္သမွ် ေစာင့္ေရွာက္ ကာကြယ္ေပးထားလ်က္ ရွိသည္။ ေရေနသတၱဝါ မ်ားအတြက္ သာမက ေရလုပ္သားမ်ားအတြက္ပါ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစႏုိင္ေသာ ခဲႏွင့္ အာဆင္းနစ္ စသည့္ အဆိပ္အေတာက္မ်ားကုိလည္း ဒီေရေတာ သစ္ပင္မ်ားက စုပ္ယူေပးထားႏုိင္စြမ္း ရွိၾကသည္။

▼▼ဒီေရေရာက္ေတာမွ သယံဇာတမ်ား▼▼
► ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားသည္ ေရခ်ဳိငါးႏွင့္ ပုစြန္မ်ား၊ ေရငန္ငါးႏွင့္ပုစြန္မ်ား၊ ေရခ်ဳိႏွင့္ေရငန္ ႏွစ္မ်ဳိးစလုံး၌ ရွင္သန္ေသာ ငါး၊ပုစြန္စသည္တုိ႔၏ မွီခုိက်က္စားရာ၊ ဥခ်ရာ၊ သားေပါက္ရာ၊ မ်ဳိးပြား ရာ အသုိက္အျမံဳႀကီးတစ္ခုလည္း ျဖစ္သည္။ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား၌ ငါး၊ ပုစြန္မ်ားသာမက ဝက္ဝံ၊ ရွဥ့္၊ ဖ်ံ စသည့္ သတၱဝါမ်ားပါ မွီခုိရွင္သန္ ေနထုိင္က်က္စားလ်က္ရွိေနသည့္အတြက္ ငါး ႏွင့္ ပုစြန္မ်ား၊ သားရဲတိရၧာန္တုိ႔၏ သားေရ၊ အ႐ုိးႏွင့္အစြယ္မ်ားစသည့္ ေရထြက္သယံဇာတ မ်ားႏွင့္ သစ္ေတာသယံဇာတမ်ားကုိလည္း ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား၌ ထုတ္ယူရရွိႏုိင္သည္။

မဖ်က္ဆီးသင့္ေသာ ဒီေရေတာ (၂)
======================
သိပၸံစာေရးဆရာကုိကုိေအာင္

▼▼ဒီေရေတာမ်ားကို ပ်က္စီးေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား▼▼
► ကမ႓ာအရပ္ရပ္တြင္ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား သည္ အေၾကာင္းအမ်ဳိးမ်ဳိးေၾကာင့္ ပ်က္စီး ျပဳန္းတီးလ်က္ ရွိေနၾကသည္။ စုိက္ပ်ဳိးေျမမ်ား ခ်ဲ႕ထြင္ျခင္း၊ လူေနၿမိဳ႕ရြာမ်ား ခဲ်႕ထြင္ျခင္း၊ ကမ္း ေျခစီမံကိန္းမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း စသည္တုိ႔သည္ ဒီေရေတာမ်ားကုိ ပ်က္စီးျပဳန္းတီးေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားျဖစ္ၾကသည္။
► ထုိ႔ျပင္ ဆားကြင္းမ်ားေဖာ္ထုတ္၍ ပင္လယ္ ကမ္းေျခဆားခ်က္လုပ္ငန္း လုပ္ကုိင္ျခင္းေၾကာင့္ လည္း ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားကို ဖ်က္ဆီးျခင္း ခံၾကရသလုိ သစ္ထုတ္လုပ္မႈကုိ အလြန္အကြၽံ ေဆာင္ရြက္ျခင္းမ်ား ေၾကာင့္လည္း ဒီေရေရာက္ ေတာမ်ား ျပဳန္းတီးေနၾကရသည္။

▼▼ဒီေရေတာမ်ားကို သြယ္ဝိုက္ပ်က္စီးေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ား▼▼
► အလားတူပင္ စက္မႈလုပ္ငန္းမ်ား ဖြံ႕ၿဖိဳး တုိးတက္လာျခင္းေၾကာင့္ စြန္႔ပစ္ပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ဓာတုအညစ္အေၾကးမ်ား စုပုံလာျခင္းသည္ လည္း ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားကုိ ပ်က္စီးေစေသာ အေၾကာင္းရင္းမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ ေခတ္သစ္ စုိက္ပ်ဳိးေရးလုပ္ငန္းမ်ား၌ အလြန္အကြၽံ သုံးစဲြ ေနၾကေသာ ဓာတ္ေျမၾသဇာ အၾကြင္းအက်န္ မ်ားက စုိက္ခင္းမ်ားမွတစ္ဆင့္ ေရစီးေၾကာင္းႏွင့္ လုိက္ပါလ်က္ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားတြင္ လာ ေရာက္စုေဝးေနၾကျခင္းသည္လည္း ဒီေရေရာက္ ေတာမ်ားကုိ ဖ်က္ဆီးေနေသာ အေၾကာင္း ရင္းမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
► ပင္လယ္ကမ္းၿပိဳျခင္းႏွင့္ ေရတုိက္စားျခင္း မ်ားသည္ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားကုိ သြယ္ဝုိက္ ေသာနည္းျဖင့္ ပ်က္စီးေစႏုိင္ေသာ အေၾကာင္း ရင္းမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။ ပင္လယ္ေရေအာက္ရွိ သၲာေက်ာက္တန္းမ်ားသည္ ေအာက္လႊာ ေရစီးေၾကာင္းႏွင့္အတူ ေမ်ာပါလာေသာ ႏုန္းႏွင့္ အနည္အႏွစ္မ်ားကုိ စစ္ထုတ္ေပးေနၾကသည့္ အားေလ်ာ္စြာ အကယ္၍ သႏၲာေက်ာက္တန္း မ်ား ပ်က္စီးသြားမည္ဆုိပါကလည္း ႏုန္းႏွင့္ အနည္အႏွစ္မ်ားကုိ စစ္ထုတ္ေပးျခင္းမျပဳႏုိင္ ေတာ့သည့္အတြက္ အဆုိပါ ႏုန္းအနည္အႏွစ္ မ်ားအားလုံးသည္ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား၌ လာေရာက္စုပုံေနျခင္းျဖင့္ ဒီေရေရာက္ေတာ မ်ား၏ ရွင္သန္ေပါက္ေရာက္ဖြံ႕ၿဖိဳးမႈကုိ သိသာ စြာ ထိခုိက္ေစလိမ့္မည္ ျဖစ္သည္။
► ပင္လယ္ျပင္၌ ခုတ္ေမာင္းသြားလာလ်က္ရွိ ၾကေသာ ေရနံႏွင့္ ဓာတုပစၥည္းမ်ား တင္ေဆာင္ထားသည့္သေဘၤာမ်ား နစ္ျမဳပ္ပ်က္စီးသည့္ အခါႏွင့္ ေရနံဓာတုပစၥည္းမ်ား ယုိဖိတ္သည့္ အခါမ်ဳိးမ်ား၌လည္း ပင္လယ္ေရျပင္ေပၚ၌ စုပုံ ေမ်ာပါေနေသာ ေရနံႏွင့္ ဓာတုပစၥည္းမ်ားသည္ ပင္လယ္ကမ္းစပ္ရွိ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား၌ လာေရာက္စုစည္းၾကေလ့ရွိၾကသည္။ ဤျဖစ္ရပ္ မ်ဳိးသည္လည္း ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားကုိ ပ်က္စီးျပဳန္းတီးေစႏုိင္ေသာ သြယ္ဝုိက္သည့္ အေၾကာင္းတရားမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။
► ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာျခင္းေၾကာင့္ ဝင္႐ုိးစြန္း ေရခဲလႊာမ်ား ထုထည္ပမာဏမ်ားျပားစြာ အရည္ေပ်ာ္က်ကာ ပင္လယ္ေရမ်က္ႏွာျပင္ ျမင့္တက္လာျခင္းသည္လည္း ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားကုိ အစုလုိက္အျပံဳလုိက္ ပ်က္သုဥ္းသြားေစမည့္ အေၾကာင္းရင္းမ်ား ျဖစ္ၾကသည္။

▼▼ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈႏွင့္ ဒီေရေတာမ်ား▼▼
► ကမၻာ့အပူပုိင္းေဒသ၌ ေပါက္ေရာက္ေန ၾကေသာ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ားသည္ အျခား ေဒသမ်ားရွိ သစ္ေတာမ်ားထက္ ကာဗြန္ဒုိင္ ေအာက္ဆုိက္ကုိ ပုိမုိစုပ္ယူ သုိေလွာင္ေပးထား ႏုိင္ၾကသည္။ ကမၻာ့အပူပုိင္းေဒသရွိ သစ္ေတာ ဧရိယာ၏ ဝ ဒသမ ၇ ရာခုိင္ႏႈန္းသည္ ဒီေရေရာက္ ေတာမ်ားျဖစ္ၾကၿပီး အပူပုိင္း မုတ္သုံသစ္ေတာ မ်ားထက္ ဖန္လုံအိမ္အာနိသင္ဓာတ္ေငြ႕ျဖစ္ ေသာ ကာဗြန္ဒုိင္ေအာက္ဆုိက္ကုိ ႏွစ္ဆမွ ေလးဆခန္႔အထိ ပုိမုိစုပ္ယူ သုိေလွာင္ေပးထား ၾကျခင္းျဖင့္ ကမၻာႀကီးပူေႏြးလာမႈကုိ ေလ်ာ့က် ေအာင္ စြမ္းေဆာင္ေပးလ်က္ရွိေနၾကသည္။
► သုိ႔ရာတြင္ ဒကၡိဏယဥ္စြန္းတန္းႏွင့္ ဥတၱရ ယဥ္စြန္းတန္းၾကား ပင္လယ္ကမ္း႐ုိးတန္းေဒသ တစ္ေလွ်ာက္ရွိ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား၏ စုစု ေပါင္းဧရိယာသည္ ကမၻာ့လူဦးေရတုိးပြားလာမႈ ေၾကာင့္ လြန္ခဲ့ေသာ ရာစုႏွစ္ဝက္အတြင္းက သံုးဆယ္ရာခုိင္ႏႈန္းမွ ငါးဆယ္ရာခုိင္ႏႈန္းအထိ ယုတ္ေလ်ာ့က်ဆင္းသြားခဲ့သည္။

▼▼ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား ပ်က္စီးသြားခဲ့လွ်င္▼▼
► အကယ္၍ ကမၻာေပၚရွိ အပူပုိင္းေဒသ ဒီေရ ေရာက္ေတာမ်ားအားလုံး ပ်က္စီးသြားခဲ့မည္ ဆုိလွ်င္ တစ္ကမၻာလုံးရွိသစ္ေတာမ်ား ျပဳန္းတီး မႈေၾကာင့္ ထြက္ေပၚလာမည့္ ကာဗြန္ဓာတ္ေငြ႕ စုစုေပါင္း၏ တစ္ဆယ္ရာခုိင္ႏႈန္းႏွင့္ညီမွ်ေသာ ပမာဏကုိ ေလထုထဲသုိ႔ ျပန္လည္ထုတ္လႊတ္ လိမ့္မည္ျဖစ္သည္။ ထုိအခါ ကမၻာႀကီးကလည္း ပုိမုိဆုိးရြားျပင္းထန္စြာ ပူျပင္းလာလိမ့္မည္ျဖစ္ သည္။
► သုိ႔ျဖစ္၍ လူႏွင့္သတၱဝါတုိ႔၏ အက်ဳိးစီးပြားကုိ ထိေရာက္စြာ ကာကြယ္ေပးေနေသာ၊ ကမၻာႀကီး ပူေႏြးလာမႈကုိ ဟန္႔တားေပးထားႏုိင္စြမ္းရွိေသာ၊ ေရထြက္သယံဇာတႏွင့္ သစ္ေတာထြက္သယံဇာတ မ်ားကို ထုတ္လုပ္ေပးေနေသာ၊ အႏၲရာယ္ရွိ အဆိပ္အေတာက္မ်ားကုိ စုပ္ယူ စစ္ထုတ္ေပး ႏုိင္စြမ္းရွိေသာ ဒီေရေရာက္ေတာမ်ား ျပဳန္းတီးသြားျခင္းမရွိဘဲ ထာဝရ ရွင္သန္ဖံြ႕ၿဖိဳးေနေအာင္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ သြားၾကရမည္သာ ျဖစ္ေပသည္။

၃၀-၈-၂၀၁၈(ျမန္မာ့အလင္း)

Photo credit to all original uploads.