ေဒါက္တာေရးတ့ဲစာ

COVID 19 (ပညာရွင္ေတြအေခၚ SAR COV 2) ကို ခုလတ္တေလာ ဓာတ္ခြဲခန္းေတြမွာ စစ္ေနတဲ့နည္းက rt PCR နည္းလို့ေခၚပါတယ္။
အရွည္ေျပာရရင္ real-time polymerase chain reaction ပါ။
လူနာရဲ့ႏွာေခါင္းထဲ၊ အာေခါင္ထဲက အရည္အက်ိအခၽြဲေလးေတြကို swab လို့ေခၚၾကတဲ့ တို့ဖတ္ဂြမ္းေလးနဲ႔တို့ယူတယ္။ အဲ့ဒါတို့ဖတ္ေလးကို Sample လို့ေခၚတယ္။

အဲ့ဒီ Sample ေလးေတြကို သတ္မွတ္ထားတဲ့ စည္းကမ္းသတ္မွတ္ခ်က္ေတြအတိုင္း စနစ္တက်ထုပ္ပိုးၿပီး ဓာတ္ခြဲခန္းႀကီးေတြဆီကို ေရာက္ေအာင္ပို့ရတယ္။
ဓာတ္ခြဲခန္းက်မွ Sample ေလးေတြကို စက္ႀကီးထဲထည့္စစ္ရတယ္။ အဲ့ဒီစက္ႀကီးေတြက ေစ်းႀကီးေတာ့ ၿမိဳ့တိုင္းမွာမရွိဘူး။ အဲ့ဒါေၾကာင့္ sample ေတြကို စက္ရွိတဲ့အနီးဆုံးၿမိဳ့ကို အျမန္ဆုံးလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ပို့ၾကရတယ္။

စက္နဲ႔စစ္ရင္ၾကာတဲ့အခ်ိန္က ၂ နာရီကေန ၅ နာရီၾကားလို့ ဆိုၾကတယ္။ အဲ့ဒီေတာ့ Sample ကိုလမ္းမွာသယ္ယူရတဲ့အခ်ိန္ေတြဘာေတြနဲ႔ဆို အစအဆုံး တစ္ရက္၊ တစ္ရက္ခြဲေလာက္အထိၾကာတာေတြလည္း ရွိတယ္။

အဲ့ဒီနည္းကက်ေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ရဲ့ Antigen (ျမန္မာလိုေတာ့ ပဋိလွုံ႔ပစၥည္းဆိုလားပဲေခၚၾကတယ္) ကိုစစ္တာ။ ဆိုလိုတာက လတ္တေလာေရာဂါပိုးရွိ၊ မရွိကိုစစ္တာေပါ့။ ေခါင္းမရွုပ္သြားပါနဲ႔။ ဆက္ဖတ္ေပးပါ။

စစ္လိုက္လို့ Antigen ရွိတယ္ဆို Positive ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ အဲ့ဒီ Antigen က လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ၾကာၾကာမေနဘူး။ အခ်ိန္တန္ရင္ ေပ်ာက္သြားတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာျပၿပီး ၁၀ ရက္ကေန ၁၄ ရက္ဆိုလားပဲ။ (ေသခ်ာေတာ့မသိဘူး)

အဲ့ဒီ Antigen ဝင္လာတဲ့အခါ လူ႔ခႏၶာကိုယ္ထဲကေန အဲ့ဒီက်ဴးေက်ာ္လာသူေတြကိုတိုက္ထုတ္ဖို့ Antibody ဆိုတာေတြထြက္လာတယ္။ လြယ္လြယ္ေျပာရရင္ Antigen က က်ဴးေက်ာ္လာတဲ့ရန္သူ။ Antibody ဆိုတာက ရန္သူကိုတိုက္ထုတ္မယ့္စစ္သားေတြ။(အဲ့ဒီဥပမာေလး တစ္ေခါက္ေရးဖူးေသးတယ္)

ဆိုေတာ့ ရန္သူ Antigen နဲ႔ ကိုယ့္ရဲ့စစ္သား Antibody ေတြ အျပင္းအထန္ခ်ၾကေတာ့ ခႏၶာကိုယ္ႀကီးကစစ္ေျမျပင္ႀကီးလိုျဖစ္ၿပီး ေရာဂါလကၡဏာေတြခံစားရတယ္။ Antigen က သူ႔သက္တမ္းကုန္သြားရင္ ခႏၶာကိုယ္ထဲကေနေပ်ာက္သြားတယ္။ ဒါေပမယ့္ Antibody စစ္သားေတြကေတာ့ ထြက္ၿပီးရင္ျပန္မဝင္ေတာ့ဘူး။ (နိုင္ငံေရးေျပာေနတာမဟုတ္ဘူးေနာ္။ တကယ္ျဖစ္တာကိုေျပာေနတာ)
အဲ့ဒီေတာ့ စစ္ၾကည့္လိုက္လို့ Antibody ေတြ႕တယ္ဆိုတာက လတ္တေလာေရာဂါပိုးရွိေနတယ္လို့ အတိအက်ဆိုလိုတာမဟုတ္ဘူး။ ပိုးဝင္ၿပီး ျပန္ထြက္သြားရင္လည္း Antibody က ရွိေနနိုင္ေသးတယ္။

ဟိုးအရင္တုန္းက တိုးတိုးတိတ္တိတ္ႀကိတ္စစ္ၾကတယ္ဆိုတဲ့ Test kit ေတြကက်ေတာ့ ေသြးထဲက Antibody ကိုစစ္တာ။ သူက Error မ်ားတယ္။ False positive ေတြ၊ false negative ေတြ ရွိတတ္တယ္။ အေျဖမွားရင္ တိုင္ေတြပတ္ကုန္မယ္ဆိုၿပီး တခ်ိဳ့ပညာရွင္ေတြက သိပ္မႀကိဳက္ခ်င္ၾကဘူး။

အခုေနာက္ဆုံး ကိုရီးယားကေန အခုေရ ၂ သိန္းေရာက္လာတယ္ဆိုတဲ့ Rapid Ag Test kit (RAT) ေတြကက်ေတာ့ Antigen (ရန္သူ) ကိုစစ္တာတဲ့။ Accuracy ေကာင္းပါတယ္။ အမွားအယြင္းနည္းပါတယ္တဲ့။ သူ႔အေျဖက rt PCR စက္ႀကီးနဲ႔ စစ္တာေလာက္နီးနီးကို မွန္ပါတယ္တဲ့။ ႏွာေခါင္း၊ အာေခါင္က swab ကိုပဲယူၿပီး စစ္တာပါတဲ့။ အေျဖကလည္း ၁၅ မိနစ္အတြင္းထြက္ပါသတဲ့။

အဲ့ဒီ Test kit ေတြကိုသာတနိုင္ငံလုံးကေဆး႐ုံေတြဆီကို ျဖန္႔ေပးလိုက္ရင္ အရင္လို swab sample ေတြကို ဓာတ္ခြဲခန္းေတြအထိ အပင္ပန္းခံၿပီးပို့စစ္စရာမလိုေတာ့ဘူး။ လူနာဆီက swab ယူ၊ ခ်က္ခ်င္းစစ္၊ ၁၅ မိနစ္အတြင္း အေျဖထြက္မွာပါ။

အဲ့ဒါဆိုရင္ေတာ့ လူနာအေရအတြက္မ်ားမ်ားကို လြယ္လြယ္ကူကူနဲ႔ အခ်ိန္တိုအတြင္းစစ္နိုင္ေတာ့ Positive case ေတြအမ်ားႀကီးထပ္ေတြ႕လာနိုင္ပါတယ္။ ပိုးေတြ႕လူနာကိန္းဂဏန္းေတြလည္း အမ်ားႀကီးထိုးတက္လာလိမ့္မယ္လို့ ထင္ပါတယ္။ မ်ားမ်ားစစ္ရင္ေတာ့ မ်ားမ်ားေတြ႕မွာက အေသအခ်ာပါပဲ။

တဘက္ကျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေတာ့ အရင္ကလို swab ယူဖို့အတြက္ Q ဝင္ရင္းေစာင့္ေနရသူေတြ၊ swab ယူၿပီးအေျဖျပန္မလာေသးလို့ Q မွာေစာင့္ေနရသူေတြ အမ်ားႀကီးေလ်ာ့သြားမွာျဖစ္သလို၊ အဲ့ဒီလူေတြကို ေစာင့္ေရွာက္ေပးရမယ့္ကုန္က်စရိတ္ေတြ၊ Workload ေတြလည္း အမ်ားႀကီးေလ်ာ့က်သြားဖို့ရွိပါတယ္။

ဆိုေတာ့…
ဘာပဲေျပာေျပာ အားလုံးအိမ္ထဲမွာပဲေနၾကပါ။

rt PCR နဲ႔ပဲစစ္စစ္၊ Rapid Ag Test kit နဲ႔ပဲစစ္စစ္ ႏွာေခါင္းထဲ အာေခါင္ထဲကေန ထိုးႏွိုက္ၿပီးယူရတဲ့ swab ကေတာ့ အရင္လိုပဲယူရမွာပါေနာ္။

ေျပာဖို့က်န္သြားလို့ပါ။
ဓာတ္ခြဲခန္းမွာ စက္ႀကီးေတြနဲ႔စစ္တဲ့ rt PCR ကေတာ့ Gold standard ပါ။ စိတ္အခ်ရဆုံး နည္းပါပဲတဲ့။ေဒါက္တာဥကၠာၾကည္ဝင္း

photo