WHO က COVID-19 ဟာ Airborne ျဖစ္တယ္ #ေလထဲကကူးစက္နိုင္တယ္လို့ ေျပာလာေတာ့ ေမးခြန္းေတြေပၚလာပါတယ္။

WHO က COVID-19 ဟာ Airborne ျဖစ္တယ္ #ေလထဲကကူးစက္နိုင္တယ္လို့ ေျပာလာေတာ့ ေမးခြန္းေတြေပၚလာပါတယ္။

COVID-19

ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြနဲ႔ကူးစက္နိုင္သလဲဆိုတာ

ဒီလိုေျဖရာမွာ က်ေနာ့္အေနနဲ႔ CDC guidelines ကိုအေျခခံၿပီးေျဖပါ့မယ္။

ေမးခြန္း (၁) က်ေနာ့္အမတစ္ေယာက္က မနက္ဆိုေလ့က်င့္ခန္းအေနနဲ႔ လမ္းေလၽွာက္ထြက္တတ္တယ္တဲ့။ အနားမွာလူမရွိရင္ Mask ကိုေခတၱျဖဳတ္ထားခ်င္တယ္၊ အႏၲရာယ္ကင္းမလား⁉️

လမ္းေလၽွာက္ေနတဲ့ေနရာက open space ေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းတဲ့ေနရာျဖစ္ရင္၊ အနားမွာလူက ၁၂ ေပထက္ပိုမနီးရင္ Mask ျဖဳတ္ထားၿပီးလမ္းေလၽွာက္လို့ရပါတယ္။ သို့ေသာ္ Mask ကိုျဖဳတ္လိုက္ၿပီး ျပန္တပ္တဲ့အခါမွာ က်ေနာ္တို့က ႏွာေခါင္းေနရာကို လုံေအာင္ျပန္လုပ္ရပါတယ္။ အဲ့ဒီအခ်ိန္မွာ Mask ရဲ့အျပင္မ်က္ႏွာျပင္နဲ႔ထိၿပီး လက္ေပတာျဖစ္တတ္တဲ့အတြက္ လက္သန႔္ေဆးဘူးေသးေသးေဆာင္သြားပါ။

သို့မဟုတ္ Alcohol 75% ပါတဲ့ လက္သန႔္ towel အေသးေတြလည္းရွိပါတယ္။ က်ေနာ္အခုသုံးေနပါတယ္။ #အျပင္ထြက္ရင္အဆင္ေတာ္ေတာ္ေျပပါတယ္။

ေလထဲက Airborne အမွုန္ေတြက ကိုယ့္ဆီလႊင့္မလာဘူးလား❓

ေလတိုက္လို့လႊင့္တာနဲ႔ viral load #ပိုးပမာဏအလြန္က်ဆင္းသြားတဲ့အတြက္ကူးစက္ဖို့မျဖစ္နိုင္သေလာက္ပါ။ Aerodynamics သေဘာအရ မ်က္စိနဲ႔ ပါးစပ္ေပါက္ထဲဝင္မယ့္ပမာဏဟာ #ကူးစက္ေလာက္တဲ့ပမာဏ မဟုတ္ပါ။

သို့ေသာ္လမ္းေလၽွာက္ရင္း လူေတြနဲ႔ မနီးကပ္မိေအာင္ တတ္နိုင္သေလာက္သတိထားပါ။ ေပ ၂၀ အတြင္းဝင္လာရင္ Mask တပ္ၿပီး ကိုယ္ကခြာလိုက္ပါ။လမ္းမွာ အသိေတြ႕ရင္ အခုအခ်ိန္မွာ “Hi – Bye” ပဲလုပ္ၿပီး ဆက္ေလၽွာက္ပါ။ လုံးဝစကားရပ္မေျပာၾကပါနဲ႔။

ေမးခြန္း (၂) က်မကအဝတ္လွမ္းေနတယ္။ လမ္းေပၚကလူတစ္ေယာက္ ဟတ္ခ်ိဳးလုပ္သြားတယ္၊ က်မနဲ႔ ၁၅ ေပေလာက္ေဝးတယ္၊ ကူးစက္နိုင္မလား⁉️

ကူးစက္နိုင္ဖို့အခြင့္အလမ္းနည္းပါတယ္။ သို့ေသာ္ အျမန္ဆုံးအိမ္ထဲဝင္ၿပီး Mask တပ္ပါ။ အမွန္က အျပင္ထြက္ၿပီး အဝတ္ပဲလွမ္းလွမ္း၊ အမွိုက္ပဲပစ္ပစ္ ဘာလုပ္လုပ္ Mask တပ္ပါ။ဟတ္ခ်ိဳးဆိုတာက ကိုယ္ဘက္လွည့္လုပ္မွ ကူးဖို့အခြင့္အလမ္းမ်ားတာပါ။ ဒါေတာင္ ၁၂ ေပေက်ာ္ရင္ ျပင္ပေလဝင္ေလထြက္ေကာင္းတဲ့ေနရာမွာ #ကူးဖို့မျဖစ္နိုင္သေလာက္ပါ။

ဒီေနရာမွာ Airborne က ဘယ္ေလာက္ေဝးေဝးသြားသလဲဆိုတာ ေလတိုက္ႏွုန္းကစၿပီး၊ ဟတ္ခ်ိဳးေခ်တာဘယ္ေလာက္ျပင္းျပင္းေခ်လဲအထိ အကုန္ထည့္တြက္ရတာမို့ ဘယ္ေလာက္ေဝးေဝးသြားသလဲေျပာမရပါ။သို့ေသာ္ aerodynamics သေဘာတရားအရ လမ္းေလၽွာက္ေနတဲ့ လူကို Airborne အမွုန္ကပ္ဖို့ အခြင့္အလမ္းအလြန္နည္းပါတယ္။

ေမးခြန္း (၃) က်ေနာ္တို့အိမ္ေဘးမွာက Covid လူနာရွိတယ္။ အိမ္ကေဘးျခင္းကပ္ ၃ ေပပဲကြာတယ္။ က်ေနာ္တို့ကို ကူးစက္နိုင္သလား⁉️

သူတို့က အိမ္ထဲမွာေခ်ာင္းဆိုးေတာင္ ေဘးျခင္းကပ္ ျပတင္းေပါက္ကိုဖြင့္မထားရင္ ကူးဖို့အခြင့္အလမ္းနည္းပါတယ္။ ႏွစ္အိမ္စလုံးက ျပတင္းေပါက္ပိတ္ထားရပါမယ္။

Airborne အမွုန္က အိမ္အျပင္ဘက္ထြက္လာရင္ ကိုယ့္အိမ္ထဲဝင္လာဖို့ #အခြင့္အလမ္းနည္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အခုလိုေဘးအိမ္ခ်င္းနီးၿပီး Positive လူနာရွိရင္ လူနာကိုအိမ္ထဲမွာေနလည္း Mask တပ္ရပါမယ္။

သိထားဖို့က Airborne ကူးစက္မွုပမာဏဟာ အလြန္နည္းပါးတာမို့ #အခုလိုအသက္မရွုဝံ့မျဖစ္ပဲရဲရဲတင္းတင္းေနထိုင္ပါ။

ေမးခြန္း (၄) က်ေနာ္တို့တိုက္မွာ Positive လူနာရွိတယ္။ ကူးစက္နိုင္သလား⁉️

ကြန္ဒိုမွာဆိုရင္ ဓာတ္ေလွခါးကေနကူးစက္နိုင္ပါတယ္။ တိုက္ခန္းအထပ္ျမင့္ေတြဆိုရင္ အမ်ားသုံးေလွခါးအတက္အဆင္းေနရာကေနကူးစက္နိုင္ပါတယ္။

ဘာေၾကာင့္လဲ❓

Airborne transmission အမွုန္ေလးေတြဟာ #ေလဝင္ေလထြက္မေကာင္းတဲ့ေနရာမွာ #နာရီနဲ႔ခ်ီၿပီးေလထုထဲမွာျပန႔္လြင့္ေနနိုင္လို့ျဖစ္ပါတယ္။

သေဘာက ကိုဗစ္လူနာက အဲ့ဒီဓာတ္ေလခါးကိုသုံးလို့ အကယ္၍ Mask မသုံးခဲ့ရင္၊ Mask က ကြာလတီမေကာင္းရင္ အထက္မွာေရးျပထားတဲ့ ေနရာႏွစ္ခုစလုံးမွာ ေလထုထဲပိုးက ၾကာရွည္စြာနာရီနဲ႔ခ်ီၿပီးျပန႔္ႏွံ့ေနနိုင္ပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ အိမ္ထဲကထြက္တာနဲ႔ Mask ကို #မျဖစ္မေနတပ္ပါ။

ေမးခြန္း (၅) ကိုဗစ္ Positive ျဖစ္နိုင္တဲ့လူနာနဲ႔ တစ္ခန္းတည္းအတူ Q center တစ္ခုမွာ ေနရတယ္။ ကူးနိုင္သလား⁉️

အဲ့ဒီလူဟာ Positive အေျဖထြက္လာရင္ အခုလို Airbrone ျဖစ္တယ္လို့ CDC က သတ္မွတ္တာမို့ ကူးဖို့အခြင့္အလမ္းအေတာ့ကိုမ်ားသြားပါၿပီ။ႏွစ္ေယာက္ေနတဲ့အခန္းထဲမွာAirborne အမွုန္ကျပန႔္ေနနိုင္တာမို့ပါ။က်ိန္းေသကူးမယ္လို့ မေျပာေပမယ့္ ကူးစက္ဖို့အခြင့္အလမ္းအလြန္မ်ားတုန္းပါပဲ။Bird cage သေဘာတရားအရ ကံနဲ႔ဆိုင္သြားပါၿပီ။

ေမးခြန္း (၆) က်မမနက္ေဈးသြားဝယ္တာ လူေတြကမ်ားတယ္။ ကူးနိုင္သလား⁉️

ေဈးက ကြင္းျပင္ထဲမွာဆိုရင္ ကူးစက္ဖို့ အခြင့္အလမ္းနည္းပါတယ္။

ေဈးက ေဈး႐ုံထဲမွာ လူေတြကလည္းမ်ားရင္ ကူးစက္ဖို့မ်ားပါတယ္။ #အဲ့ဒီလိုေဈး႐ုံမ်ိဳးကိုသတိထားေရွာင္ရွားပါ။ ျမန္မာျပည္မွာ ေဈးကို လူမမ်ားေအာင္ လူအေရအတြက္နဲ႔ ေဈးအေပါက္ဝကေန သြင္းတဲ့စနစ္စတင္ဖို့ သင့္ပါၿပီ။

ေမးခြန္း (၇) က်မတို့႐ုံးခန္းက အဲကြန္းအခန္း တေန႔လုံး Mask တပ္ရင္မူးတယ္။ က်မက ၆ ေပထက္ပိုေဝးေအာင္ Social Distancing ကို လိုက္နာတယ္။ Mask မတပ္လို့ရမလား⁉️

လုံးဝမရပါ။ Airbrone ျဖစ္တဲ့အတြက္ အခုလိုေလဝင္ေလထြက္မေကာင္းတဲ့ အဲကြန္းခန္းေတြက ကူးစက္ဖို့ အခြင့္အလမ္းမ်ားသြားပါၿပီ။အဲ့ဒီအခန္းထဲမွာ အားလုံးကMask တပ္ကိုတပ္ရပါမယ္။

ေမးခြန္း (၈) က်ေနာ္က မွန္လုံကားစီးၿပီးခရီးသြားတယ္။ ကူးစက္နိုင္သလား⁉️

လုံျခဳံစိတ္ခ်ရတဲ့ Mask နဲ႔သြားမွရပါေတာ့မယ္။ အားလုံးမျဖစ္မေနလိုက္နာဖို့မလြယ္ပါ။ တခ်ိဳ့လူေတြက Mask ကိုေမးခ်ိတ္ၿပီး ဖုန္းေျပာပါလိမ့္မယ္။ Mask ကိုေမးခ်ိတ္ၿပီး ေတာထဲမွာလို ဝူး … အူး … အသံဆူညံဆူညံလုပ္တတ္ပါတယ္။

စင္ကာပူမွာလို အမ်ားသုံး ကား၊ ရထားေတြထဲမွာ ဖုန္းမေျပာဖို့၊ စကားက်ယ္က်ယ္မေျပာဖို့၊ Mask မျဖဳတ္ဖို့ စည္းကမ္းထုတ္သင့္ေနပါၿပီ။

ေမးခြန္း (၉) က်ေနာ္က လူတစ္ေယာက္ထြက္သြားတဲ့အိမ္သာထဲဝင္တယ္။ ကူးစက္ဖို့အခြင့္အလမ္းမ်ားလား⁉️

Airborne အမွုန္ေတြက အိမ္သာခန္းထဲကေလထုမွာ အဲ့ဒီလူထြက္သြားၿပီး နာရီအေတာ္ၾကာၾကာအထိျပန႔္ႏွံ့ေနနိုင္ပါတယ္။ ကူးစက္ဖို့အခြင့္အလမ္းမ်ားပါတယ္။

ေမးခြန္း (၁၀) က်ေနာ့္ဘႀကီးကသူ႔ဘာသူအိမ္ထဲမွာစာဖတ္ေနတာဗ်ာ သူ႔ကိုမေက်နပ္တဲ့ ကိုဗစ္ Positive လူနာ အေယာက္ ၂၀၀ ေလာက္က သူ႔အိမ္ကိုဝိုင္းၿပီး ေလတစ္ဝူးဝူးနဲ႔မွုတ္ၿပီးကူးေအာင္လုပ္ရင္ ကူးမလား⁉️

လိပ္ေခါင္းထြက္ေအာင္ သူ႔အိမ္ဖက္ဝိုင္းၿပီး ေရာဂါပိုးျပန႔္ေအာင္ ေလမွုတ္ေနလည္း မကူးစက္နိုင္ပါ။လူေတြမွုတ္ထုတ္တဲ့ေလဟာ ညီေလးဘႀကီးရဲ့အိမ္ထဲ ဝင္ဖို့က ၿခံစည္းရိုးခံေနတဲ့အတြက္မျဖစ္နိုင္သေလာက္ပါ။လူတစ္ေယာက္ အိမ္ျပတင္းေပါက္က သြားၿပီးမွုတ္သြင္းရင္ေတာင္ ကူးစက္ဖို့ ရာႏွုန္းျပည့္မေသခ်ာပါ။

Airborne ျဖစ္တယ္ဆိုတာနဲ႔ #သိပ္အေၾကာက္မလြန္ပါနဲ႔။ Airbrone အေနနဲ႔ ကူးစက္မွု Case က contact transmission ေလာက္မမ်ားပါ။

COVID-19 #ဘယ္လိုနည္းလမ္းေတြနဲ႔ကူးစက္နိုင္သလဲဆိုတာနက္ျဖန္ဆက္ဆက္ေရးေပးပါမယ္။

@Richard Myo Thant
6-October-2020